Şempanzeler

Şempanze (Pan troglodytes), büyük maymunlar grubundan, insanla ortak bir atadan gelen zeki bir primattır. Bonobolarla birlikte insanın en yakın yaşayan akrabası kabul edilir. Yüz ifadeleri, sesler ve jestlerle zengin bir iletişim kurar.

Nerede yaşar?

Batı ve Orta Afrika'nın yağmur ormanlarında, ormanlık savanlarda ve dağ ormanlarında yaşar. Gine'den Tanzanya'ya kadar uzanan bir alanda, parçalı popülasyonlar hâlinde bulunur.

Ne yer?

Hepçildir; beslenmesinin büyük kısmını meyve oluşturur. Yaprak, tohum, çiçek ve böcek de yer. Bazı topluluklar maymun gibi küçük memelileri grup hâlinde avlar.

Davranış ve sosyal yaşam

Şempanzeler onlarca bireyden oluşan topluluklarda yaşar; ancak topluluk üyeleri gün içinde küçük gruplara ayrılıp yeniden birleşir. Topluluklarda erkekler arasında bir hiyerarşi vardır. Birbirlerini tımar etmek, sosyal bağları güçlendirmenin önemli bir yoludur. Şempanzeler; termit yuvasından termit çıkarmak için dal, fındık kırmak için taş ve su emmek için yaprak gibi aletler kullanır. Bu beceriler toplumdan topluma farklılık gösterir ve gençler tarafından gözlem yoluyla öğrenilir.

Yavrular

Gebelik yaklaşık sekiz ay sürer ve genellikle tek yavru doğar. Yavru birkaç yıl annesinin sütüyle beslenir ve uzun yıllar onun yanında kalır.

Koruma durumu

IUCN Kırmızı Listesi'nde "Tehlikede" (EN) olarak yer alır. Ormansızlaşma, madencilik, yaban eti için avlanma, yasa dışı evcil hayvan ticareti ve insanlardan bulaşabilen hastalıklar başlıca tehditlerdir.

İlginç bilgiler

• Jane Goodall'ın Tanzanya'daki gözlemleri, şempanzelerin alet yaptığını ve kullandığını dünyaya duyurmuştur.
• Şempanzeler aynada kendilerini tanıyabilir.
• Bazı topluluklar yağmur başladığında "yağmur dansı" olarak adlandırılan gösterişli davranışlar sergiler.