Yaban HayatıSürüngenler ve amfibiler

İribaş deniz kaplumbağaları (Caretta caretta)

Büyük başı ve güçlü çeneleriyle tanınan iribaş deniz kaplumbağası, Türkiye'nin Akdeniz ve Ege kıyılarındaki kumsallarda yumurtlar. Dalyan'ın İztuzu plajı, en bilinen yuvalama alanlarından biridir.

Uzunluk
0,7–1,1 m
Ağırlık
70–180 kg
Doğada ömür
50–70 yıl
Koruma durumu (IUCN)
Hassas (VU)

Değerler yetişkinler için yaklaşıktır; cinsiyete, alt türe ve popülasyona göre değişir.

Hızlı bakış

İribaş deniz kaplumbağaları hakkında temel bilgiler.

Ayrıntılı bilgi

Yaban hayvanları evcil hayvan değildir. Yaralı ya da yavru bir yaban hayvanı bulursanız ona dokunmadan yerel doğa koruma birimine haber verin.

Kısaca

  • Caretta caretta, dünyanın en yaygın sert kabuklu deniz kaplumbağalarındandır.
  • Türkiye'de Dalyan, Patara, Belek ve Fethiye gibi kumsallarda yumurtlar.
  • Dişiler, genellikle doğdukları bölgenin kumsallarına geri dönerek yumurtlar.
  • Güçlü çeneleriyle yengeç ve deniz kabuklularını kırarak yer.
  • IUCN'ye göre "Hassas"; kıyı yapılaşması, ışık kirliliği ve balıkçılık ağları başlıca tehditlerdir.

İribaş deniz kaplumbağası (Caretta caretta), Türkiye'de genellikle bilimsel adıyla "Caretta caretta" olarak bilinir. Kızıl-kahverengi kabuğu ve adını aldığı büyük başıyla tanınır. Güçlü çene kasları, sert kabuklu avları kırmasını sağlar.

Nerede yaşar?

Atlantik, Pasifik ve Hint okyanuslarının ılıman ve tropik sularında ve Akdeniz'de yaşar. Türkiye'de Dalyan (İztuzu), Patara, Fethiye, Belek, Çıralı ve diğer Akdeniz ile Ege kumsalları önemli yuvalama alanlarıdır.

Ne yer?

Etçildir; yengeç, midye, deniz salyangozu, denizanası ve başka omurgasızlarla beslenir. Genç bireyler açık denizde yüzen küçük canlılarla beslenir.

Davranış ve yaşam

Caretta'lar yıllarca okyanuslar arasında uzun göçler yapar. Dişiler üreme olgunluğuna ancak yıllar sonra ulaşır ve yumurtlamak için genellikle doğdukları bölgenin kumsallarına geri döner. Yuvalama gece yapılır: dişi kumsala çıkar, kuma bir çukur kazar, yumurtalarını bırakır ve üstünü örterek denize döner.

Yavrular

Bir yuvada genellikle yüz kadar yumurta bulunur. Kumun sıcaklığı yavruların cinsiyetini etkiler: sıcak kum daha çok dişi, serin kum daha çok erkek yavru anlamına gelir. Yaklaşık iki ay sonra yumurtadan çıkan yavrular, genellikle gece denizin üzerindeki ışığa doğru ilerleyerek suya ulaşır. Yavruların yalnızca küçük bir kısmı yetişkinliğe ulaşır.

Koruma durumu

IUCN Kırmızı Listesi'nde küresel olarak "Hassas" (VU) olarak yer alır. Kıyıların yapılaşması, kumsallardaki ışık kirliliği (yavruların yönünü şaşırtır), balıkçılık ağlarına takılma, plastik atıklar ve iklim değişikliği başlıca tehditlerdir. Türkiye'deki birçok yuvalama kumsalı koruma altındadır.

İlginç bilgiler

  • Dişiler, bir üreme mevsiminde birkaç kez yuva yapabilir.
  • Denizanası sandıkları plastik poşetleri yutmak, deniz kaplumbağaları için ciddi bir tehlikedir.
  • Caretta'ların Dünya'nın manyetik alanını kullanarak yön bulduğu düşünülür.

Bilmeniz gerekenler

Öne çıkan önemli noktalar.

  • Yuvalama kumsallarındaYuvalama döneminde (yaklaşık Mayıs–Ekim) kumsallarda geceleri ışık tutmayın, kuma şemsiye saplamadan önce işaretli yuvalara dikkat edin ve yumurtlayan ya da denize ilerleyen kaplumbağalara dokunmayın.

Benzer türler

Aynı gruptaki diğer hayvanlar.

Tümünü gör
Kral kobraDünyanın en uzun zehirli yılanı olan kral kobra, başını yerden yükseltip boyun zarını açarak tehdit gösterisi yapar. Beslenmesinin büyük bölümünü başka yılanlar oluşturur.KeşfetNil timsahıAfrika'nın en büyük sürüngeni olan Nil timsahı, nehir ve göllerin sabırlı avcısıdır. Soğukkanlı görünümüne karşın yavrularına şaşırtıcı bir özenle bakar.KeşfetAksolotlYetişkin olduğunda bile larva görünümünü koruyan aksolotl, kaybettiği vücut parçalarını yenileyebilmesiyle bilim dünyasının ilgisini çeker. Doğada yalnızca Meksiko şehri yakınındaki birkaç kanalda yaşar ve kritik tehlike altındadır.KeşfetKomodo ejderiDünyanın en büyük kertenkelesi olan Komodo ejderi, Endonezya'nın birkaç adasında yaşayan güçlü bir yırtıcıdır. Isırığındaki zehir, avını zayıflatmasına yardımcı olur.Keşfet

Doğaya saygı, daha güçlü yarınlar

Yaban hayatını korumak hepimizin sorumluluğu.

Yaralı ya da yavru bir yaban hayvanı bulursanız ona dokunmadan yerel doğa koruma birimine haber verin. Daha fazla bilgi, daha fazla farkındalık.

  • Doğal yaşam alanlarına saygı duy
  • Yaban hayvanlarını uzaktan gözle
  • Çöplerini doğada bırakma
  • Sürdürülebilir bir geleceği destekle
Hakkımızda