Büyük beyaz köpekbalıkları

Büyük beyaz köpekbalığı (Carcharodon carcharias), iri gövdesi, koyu gri sırtı ve beyaz karnıyla tanınan bir köpekbalığıdır. Bu iki renkli görünüm, yukarıdan bakıldığında karanlık suyla, aşağıdan bakıldığında ise aydınlık yüzeyle karışmasına yardımcı olur.

Nerede yaşar?

Dünya genelinde ılıman ve serin kıyı sularında bulunur. Güney Afrika, Avustralya, Kaliforniya ve Meksika kıyıları bilinen önemli bölgelerdendir. Akdeniz'de de kayıtları vardır, ancak burada nadir görülür.

Ne yer?

Genç büyük beyazlar çoğunlukla balık ve vatoz yer. Yetişkinler ise fok ve deniz aslanı gibi deniz memelilerini de avlar; ölü balina leşlerinden de beslenebilirler. Avlarına genellikle aşağıdan, hızlı bir hamleyle yaklaşırlar.

Davranış ve sosyal yaşam

Büyük beyazlar çoğunlukla yalnız avlanır. Uydu etiketleme çalışmaları, bazı bireylerin okyanuslar arasında binlerce kilometre göç ettiğini göstermiştir. Kandaki çok küçük miktarları algılayabilen koku duyusu ve suda elektrik alanlarını hissetmelerini sağlayan özel duyu organları, avlarını bulmalarına yardımcı olur.

Yavrular

Dişiler yumurta bırakmaz; yavrular annenin vücudunda gelişir ve doğduklarında kendi başlarına yaşayabilecek durumdadır. Büyük beyazlar geç ergenleşir ve az sayıda yavru yapar; bu da popülasyonlarının yavaş toparlanmasına yol açar.

Koruma durumu

IUCN Kırmızı Listesi'nde "Hassas" (VU) olarak yer alır. Kasıtlı avlanma, başka balıklar için kurulan ağlara takılma (yan av) ve yüzgeç ticareti başlıca tehditlerdir. Birçok ülkede yasal koruma altındadır.

İlginç bilgiler

• Köpekbalıklarının dişleri ömür boyu yenilenir; kaybedilen dişin yerine yenisi gelir.
• İnsan, büyük beyaz köpekbalığının doğal avı değildir; nadir görülen saldırıların çoğunun yanlış tanımadan kaynaklandığı düşünülür.
• Bazı bireylerin 70 yıl kadar yaşayabildiği tahmin edilmektedir.