Adi bukalemunlar

Adi bukalemun (Chamaeleo chamaeleon), yanlardan basık gövdesi, kavrayıcı kuyruğu ve kıskaç gibi ayaklarıyla ağaç ve çalılarda yaşamaya uyum sağlamış bir sürüngendir. Rengi yeşilden kahverengi ve sarıya kadar değişebilir.

Nerede yaşar?

Güney Avrupa'nın bazı bölgelerinde, Kuzey Afrika'da ve Orta Doğu'da yaşar. Türkiye'de Ege ve Akdeniz kıyılarının bazı bölgelerinde, çalılıklarda, bahçelerde ve kıyı bitki örtüsünde bulunur.

Ne yer?

Böcekçildir; çekirge, sinek, kelebek ve diğer böceklerle beslenir. Avını tek bir yerde sabırla bekleyerek izler ve uzun, ucu yapışkan dilini çok hızlı fırlatarak yakalar.

Davranış ve sosyal yaşam

Bukalemunlar yalnız yaşar ve yavaş, sallanarak hareket eder; bu hareketin rüzgârda sallanan bir yaprağı taklit ettiği düşünülür. Gözleri birbirinden bağımsız hareket ettiği için aynı anda iki farklı yöne bakabilirler. Renk değişimi; ısı, ışık, ruh hâli ve diğer bukalemunlarla iletişime bağlı olarak gerçekleşir.

Yavrular

Dişi, sonbaharda yumurtalarını toprağa kazdığı bir çukura bırakır. Yavrular aylar sonra yumurtadan çıkar ve hemen kendi başlarına yaşamaya başlar.

Koruma durumu

IUCN Kırmızı Listesi'nde "Asgari endişe" (LC) kategorisindedir. Ancak kıyıların yapılaşması, bahçelerdeki ilaçlar, trafik ve yasa dışı toplama bazı yerel popülasyonları tehdit eder. Türkiye'de ve birçok ülkede koruma altındadır.

İlginç bilgiler

• Bukalemunun dili, göz açıp kapayıncaya kadar kısa bir sürede fırlatılır.
• Renk değiştirme, derideki özel hücrelerdeki mikroskobik kristallerin düzeninin değişmesiyle olur.
• Bukalemunlar doğada görüldüğünde yerinden alınmamalıdır; ev ortamında yaşatılması çok zordur.